Manuel Hermida Barreiro – Técnico de prevención de riesgos laborales del Servicio de Prevención Propio de Adolfo Dominguez, S.A.

¿Cuáles considera, desde su punto de vista, que son los principales riesgos laborales que pueden producirse en el polígono como el de San Cibrao, a consecuencia de la actividad diaria que se realiza en sus empresas?

El principal riesgo que percibo, es el accidente “in itínere”.

Como la mayoría de los Polígonos Industriales, el de San Cibrao se ubica en las afueras de la ciudad, donde el uso del automóvil es inevitable; el riesgo de sufrir un accidente de tráfico viene determinado, a mi entender por varios motivos, pero diría que tres son los factores que lo desencadenan, en primer lugar, unas condiciones peligrosas, como el estado deficiente del firme de las vías en algunas zonas de mayor densidad de tráfico, falta de luz en puntos conflictivos, como rotondas o intersecciones, deficiente señalización, especialmente el pintado horizontal. En segundo lugar citaría factores personales, como aquellos actos inseguros producidos directamente por el/la conductor/-a como una  velocidad inadecuada, exceso de confianza al volante o falta de empatía con el resto de conductores Y en tercer lugar y no menos importante por ser el último, las condiciones climáticas de la zona, debiendo tener especial cuidado a la hora de conducir, aminorando la velocidad con heladas, lluvias, niebla, deslumbramiento por el sol, etc.

 

Otros riesgos que creo necesario evaluar son los derivados del uso de las máquinas, los  útiles y las herramientas de trabajo, como caídas, golpes o atrapamientos. La forma más eficaz de evitarlos y darles un uso seguro es, dotar al trabajador del conocimiento sobre el buen funcionamiento de las mismas.

 

La manutención de cargas tanto manual como mecánica, tiene una repercusión directa en la empresa, por un lado respecto de la accidentabilidad laboral, en cuanto a la merma en la salud de los trabajadores, y en segundo lugar un gasto no planificado por los cambios que se producen  en la logística de la empresa. Un mantenimiento preventivo tanto de máquinas como instalaciones, una formación básica en manipulación de cargas y una higiene postural saludable, repercutiría positivamente en la competitividad de las empresas.

 

Como responsable de prevención de riesgos laborales de una de las empresas más importante y desde su experiencia en este campo, ¿cree que los trabajadores interiorizan sin problema las indicaciones preventivas o las consideran obligaciones?

Esta más que comprobado que obligando no se consiguen grandes objetivos a largo plazo, la idea es interiorizar, aprendiendo. Comprender que “a mí me puede pasar”, es básico y que, realizando cualquier tarea encomendada de una manera preceptiva, tomando riesgos pero controlados, el índice de accidentabilidad se reduce enormemente. Interiorizar es relativamente fácil, creo que lo complicado es mantener esa atención continua en el trabajador para no bajar la guardia y que invada a este, el pensamiento de “a mí nunca me va pasar”.

 

¿Puede decirse que existe ya una cultura preventiva implantada en las empresas?

Este año la ley de prl cumple la mayoría de edad, por lo que llevamos años hablando de seguridad, salud laboral y prevención de riesgos en la empresa, así que puedo afirmar que, si no es cultura preventiva lo que hay en la empresa, si es un conocimiento total y absoluto de lo que significa y para qué sirve, tanto por parte de los empresarios como de los trabajadores, respecto de los derechos y deberes de cada uno.

Derivado de estos 18 años de aplicación de la ley, comparto la opinión de otros expertos de que, estamos en el momento en que debemos empezar a hablar de cultura reactiva, es decir, hacer de la prevención de riesgos laborales, parte inseparable en la planificación de las empresas y sacarle el máximo provecho, que es la rentabilidad para las empresas y la salud según la OMS, para el trabajador.

 

 

¿Qué condiciones básicas cree que debe cumplir un polígono industrial en materia de prevención de riesgos laboráis?

Desde mi punto de vista, lo más importante sería la inmediatez en cuanto a la respuesta ante un accidente laboral, por ello, como ejemplo pondría este, nuestro polígono industrial. Y no es por “hacer la pelota”, pero disponer de un equipo de extinción de incendios, dotado del personal y del material básico, capaces de realizar una excarcelación in situ o una intervención en la empresa, conociendo todos los puntos de interés o conflictivos de las empresas del polígono para, también poner en riesgo controlado su actuación. El contar también con una brigada de mantenimiento para que las instalaciones comunes estén en el mejor estado de tránsito o visibilidad, y el proporcionar técnicos de prevención que coordinen con las empresas, desde quejas y mejoras a actividades de formación e información, son servicios que dotan de un plus, la seguridad de los trabajadores y de las empresas asentadas en el polígono.

Por poner un pero, una ambulancia con su personal cualificado, sería el complemento ideal para aquellos casos más graves, que requieran de un traslado urgente.

 

¿Cómo valora el Servicio de Primera Intervención puesto en marcha por la Asociación de Empresarios?

Fundamental, ya lo he dicho en la anterior respuesta, solo deseo que los tiempos que corren de recortes y austeridad, no repercuta en la reducción o eliminación del servicio.

Con la labor de estos profesionales y la puesta a disposición de ellos, de la información necesaria de nuestras fábricas, respecto de fuentes de energía, localización de extintores, vías de emergencia y puntos de encuentro, organigrama de emergencias, aun materializándose el siniestro las consecuencias del mismo, serán menos graves por su rápida actuación.

 

¿Qué consejos daría a los empresarios del Polígono?

Que destierren la idea de que la prevención de riesgos laborales es una imposición legal, como un seguro o  un impuesto y que por el contrario, que se involucren en aplicarla, en dejar trabajar y si se invierte en tener una empresa saludable, esta genera mayor productividad y competitividad a su cuenta de resultados.

 

 

 

Entrevista Begoña Gómez Durán – Responsable de PRL en Componentes Aeronáuticos Coasa

Begoña Gómez é a responsable de velar pola seguridade laboral na empresa Coasa, emprazada no Polígono de San Cibrao dende 2001.

Pensar que o traballo que desenvolve é útil para previr accidentes é o máis gratificante para Begoña. Sen embargo, ter que investigar cando se produce algún é o que menos lle gusta dun traballo que leva a cabo, precisamente, para evitar que isto ocorra.

 

Como se foi desenvolvendo e aplicando a Lei de Prevención de Regos Laborais na súa empresa? ¿Qué persoas levan a cabo este labor e de qué forma divulgan a información?

Dende os comezos de Coasa xa existía unha cultura preventiva promovida dende o núcleo do Grupo e apoiada polo Servizo de Prevención Alleo, o cal asumía as tres especialidades e mais vixilancia da saúde.

En 2008, Coasa entrou a formar parte do SPMAN de Aernnova, contando con un Coordinador de Prevención de Grupo e un Técnico de Prevención de Sociedade.

Está constituído o CSS que se reúne bimestralmente

Os cauces de comunicación da información son moi amplos, abarcan dende a información dispoñible para a súa consulta en tódolos postos de traballo (fichas de riscos, de EPI´s, fichas de seguridade dos produtos manipulados, política, etc.) ata a información facilitada nos Comités (informes de accidentalidade, indicadores de PRL, etc.)

 

Cáles son os riscos máis habituais na súa empresa e que medidas concretas levan a cabo para previlos?

Os principais riscos en Coasa son os sobreesforzos, as posturas forzadas e a manipulación de produtos químicos. As principais medidas para previlos son:

-Disposición de planos de traballo regulables en altura e uso de medios mecánicos de manutención de cargas, carretillas, traspaletas, push-pusher, ponte grúa, etc.

-Substitución de produtos químicos perigosos por outros que entrañen menos ou ningún perigo. Uso dos Equipos de Protección axeitados (Protección colectiva e individual)

 

Que dificultades se atopan a día de hoxe para aplicar a Lei de Prevención de Riscos Laborais?

Na miña opinión, penso que aínda falta camiño por percorrer ata que integremos a PRL en tódolos procesos de maneira espontánea (dende a administración, pasando polas empresas e ata os traballadores). Estamos preocupados por dar cumprimento ós requisitos legais e, aínda que se nota unha evolución con respecto a anos anteriores, a cultura preventiva (facer prevención porque así se traballa máis e mellor) non evoluciona ó mesmo ritmo

 

Que tipo de formación en materia preventiva recibiron os traballadores de Coasa nestes últimos anos?

Tódolos traballadores, previa incorporación ó seu posto de traballo reciben unha formación inicial en materia de S.S. enfocada ós Riscos e Medidas Preventivas asociadas ó seu posto. Téñense tamén en conta os cambios de posto e as incorporacións a través de ETT

 

Que proxectos teñen a medio e longo prazo para seguir traballando e avanzando na prevención de riscos laborais?

O proxecto principal é a redución/eliminación das lesións musculoesqueléticas mediante a aplicación de estándares de ergonomía. A día de hoxe xa se traballa na mellora dos planos de traballo, nos descansos posturais e nas rotacións.

Un dos obxectivos que persegue a empresa é certificarse en OHSAS 18001 (que nos permitiría ser máis competitivos dándolle un posto privilexiado á PRL)

 

Como avaliaría as medidas levadas a cabo pola Asociación de Empresarios en materia de prevención?

Positivamente, xa que dende a Asociación promóvense cursos enfocados ós traballadores e mais ós técnicos de PRL. Non obstante hai que seguir traballando e participando activamente nas empresas (mediante visitas, formacións in situ, etc.)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Exposome, unha poderosa ferramenta para avaliar a exposición ambiental (I)

¿Cales son os factores polos que os humanos evolucionamos da saúde á enfermidade? Esta gran pregunta ten unha clara resposta: dende as exposicións tóxicas ambientais ata a vulnerabilidade xenética, pasando polo noso comportamento e estilo de vida, todo iso contribúe ao desenvolvemento da enfermidade.

Décadas de investigación evidencian que aínda que na orixe do cancro e da maioría das enfermidades crónicas existen tanto causas xenéticas como ambientais son, sen dúbida, estas últimas as máis importantes (80-90%). Non obstante, a pesar da súa enorme importancia, o “ambiente” segue sendo moi pouco coñecido.

No ano 2005 o Dr. Christopher P. Wild, director da axencia internacional para investigación do cancro, contrastou o esforzo e os custos que se dedicaron aos estudios xenéticos en contraposición aos ambientais.

A balanza estaba claramente a favor dos primeiros, con sofisticadas ferramentas de análise, mentres que para cuantificar a exposición ambiental os medios técnicos cambiaron moi pouco dende os anos 70 (medicións ambientais no lugar de traballo, medicións no auga e aire da comunidade, determinacións en alimentos…)

Pero, ¿que é exactamente o ambiente? Tradicionalmente este termo foi asociado á exposición a contaminantes ambientais externos, ben no traballo (hidrocarburos aromáticos policíclicos no lugar de traballo por exemplo) ou ben no ambiente da comunidade (pesticidas como contaminantes ambientais). Este concepto foi absolutamente reducionista deixando fóra outros factores externos e internos. Entre os primeiros esquecémonos o estrés, a localización xeográfica onde reside o paciente, os hábitos do individuo (inxestión de fármacos, tabaco, alcohol e outras drogas), a súa actividade física e, sobre todo, a dieta. Pero é que, ademais, no termo ambiente se facía pouco énfase nas causas internas (especialmente as infeccións e inflamacións previas a que estivera exposto o individuo, e sobre todo, a flora intestinal propia, xeradora de trimetilamina, a cal constitúe un factor de risco fundamental na xeración de arteriosclerose).

Ata agora cos métodos tradicionais analizábase cada un dos factores etiolóxicos do “ambiente” de forma individual (por exemplo, a determinación da exposición ambiental no traballo). Este marco de traballo era froito do paradigma imperante dose-resposta, que pretendía avaliar que unha determinada dose dun tóxico ía producir unha determinada resposta. É por iso que un dos desafíos da ciencia é tratar o “ambiente” como unha entidade única, cunha linguaxe común para todos os profesionais procedentes de diversos ámbitos (medicina do traballo, epidemiólogos, investigadores, etc). Esta linguaxe común pode ser atopada grazas ao concepto de exposome. En palabras de C. Wild, exposome constitúe a totalidade das exposicións (internas e externas) que sofre unha persoa dende o mesmo momento da concepción, durante toda a súa vida. Exposome (todo o non xenético) é un novo concepto unificador de todas as exposicións, que se contrapón ao xenoma (só o xenético).

Continúa no próximo número…

Pero se exposome inclúe todas as exposicións internas e externas ¿existe algunha técnica de laboratorio que permita esta análise en conxunto?

As novas tecnoloxías ómicas (transcriptómica, aductómica, metabolómica) permítennos encontrar novos biomarcadores de dose efectiva que valoran a “exposición ambiental total”, constituíndo o que algúns investigadores denominan o “santo graal da exposición”. Estas técnicas son capaces de detectar un perfil proteico (pegada ou sinatura química concreta) que implica unha futura evolución á enfermidade/cancro nese paciente, pero coa particularidade de que se retiramos o axente etiolóxico tóxico, esa “pegada ou sinatura” proteica volve á normalidade.

Vexamos o exemplo da exposición a benceno no medio laboral: na actualidade analizamos a exposición con determinacións ambientais no lugar de traballo (avaliación externa) e con análise de biomarcadores de exposición interna (ácido t, t-mucónico e ácido S-fenilmercaptúrico en ouriños), o resultado da cal tan só nos indica se o paciente está ou non exposto, non sendo útil para o diagnóstico da enfermidade. Usando as novas tecnoloxías, en concreto a transcriptómica, identificáronse recentemente dúas sinaturas proteicas de exposición a benceno; isto indica con absoluta certeza que os traballadores con ese perfil van desenvolver os efectos tóxicos do benceno a menos que se elimine o factor etiolóxico de risco (niveis elevados de benceno en aire ambiente laboral, exposición a tabaco, etc). A súa importancia radica en que detecta a posible enfermidade de forma precoz, cando existe capacidade de revertela. Todo isto fai que o concepto de exposome vaia cambiar nos próximos anos a práctica da medicina en xeral e de forma concreta a da hixiene industrial, pasando dunha medicina preventiva e poboacional a unha medicina preditiva e individualizada.

 

Angél Tomás Camacho García

- Médico especialista en Análises Clínicas, PhD

- Director Médico do Laboratorio Lema-Bandín

- Fellow of the American College of Medical Toxicology

- Coordinador nacional da Área de Toxicoloxía Clínica en Aetox

 

Contacto:

atcamacho@lemabandin.com

www.lemabandin.com

 

Exposome, unha poderosa ferramenta para avaliar a exposición ambiental (I)

¿Cales son os factores polos que os humanos evolucionamos da saúde á enfermidade? Esta gran pregunta ten unha clara resposta: dende as exposicións tóxicas ambientais ata a vulnerabilidade xenética, pasando polo noso comportamento e estilo de vida, todo iso contribúe ao desenvolvemento da enfermidade.

Décadas de investigación evidencian que aínda que na orixe do cancro e da maioría das enfermidades crónicas existen tanto causas xenéticas como ambientais son, sen dúbida, estas últimas as máis importantes (80-90%). Non obstante, a pesar da súa enorme importancia, o “ambiente” segue sendo moi pouco coñecido.

No ano 2005 o Dr. Christopher P. Wild, director da axencia internacional para investigación do cancro, contrastou o esforzo e os custos que se dedicaron aos estudios xenéticos en contraposición aos ambientais.

A balanza estaba claramente a favor dos primeiros, con sofisticadas ferramentas de análise, mentres que para cuantificar a exposición ambiental os medios técnicos cambiaron moi pouco dende os anos 70 (medicións ambientais no lugar de traballo, medicións no auga e aire da comunidade, determinacións en alimentos…)

Pero, ¿que é exactamente o ambiente? Tradicionalmente este termo foi asociado á exposición a contaminantes ambientais externos, ben no traballo (hidrocarburos aromáticos policíclicos no lugar de traballo por exemplo) ou ben no ambiente da comunidade (pesticidas como contaminantes ambientais). Este concepto foi absolutamente reducionista deixando fóra outros factores externos e internos. Entre os primeiros esquecémonos o estrés, a localización xeográfica onde reside o paciente, os hábitos do individuo (inxestión de fármacos, tabaco, alcohol e outras drogas), a súa actividade física e, sobre todo, a dieta. Pero é que, ademais, no termo ambiente se facía pouco énfase nas causas internas (especialmente as infeccións e inflamacións previas a que estivera exposto o individuo, e sobre todo, a flora intestinal propia, xeradora de trimetilamina, a cal constitúe un factor de risco fundamental na xeración de arteriosclerose).

Ata agora cos métodos tradicionais analizábase cada un dos factores etiolóxicos do “ambiente” de forma individual (por exemplo, a determinación da exposición ambiental no traballo). Este marco de traballo era froito do paradigma imperante dose-resposta, que pretendía avaliar que unha determinada dose dun tóxico ía producir unha determinada resposta. É por iso que un dos desafíos da ciencia é tratar o “ambiente” como unha entidade única, cunha linguaxe común para todos os profesionais procedentes de diversos ámbitos (medicina do traballo, epidemiólogos, investigadores, etc). Esta linguaxe común pode ser atopada grazas ao concepto de exposome. En palabras de C. Wild, exposome constitúe a totalidade das exposicións (internas e externas) que sofre unha persoa dende o mesmo momento da concepción, durante toda a súa vida. Exposome (todo o non xenético) é un novo concepto unificador de todas as exposicións, que se contrapón ao xenoma (só o xenético).

Continúa no próximo número…

Pero se exposome inclúe todas as exposicións internas e externas ¿existe algunha técnica de laboratorio que permita esta análise en conxunto?

As novas tecnoloxías ómicas (transcriptómica, aductómica, metabolómica) permítennos encontrar novos biomarcadores de dose efectiva que valoran a “exposición ambiental total”, constituíndo o que algúns investigadores denominan o “santo graal da exposición”. Estas técnicas son capaces de detectar un perfil proteico (pegada ou sinatura química concreta) que implica unha futura evolución á enfermidade/cancro nese paciente, pero coa particularidade de que se retiramos o axente etiolóxico tóxico, esa “pegada ou sinatura” proteica volve á normalidade.

Vexamos o exemplo da exposición a benceno no medio laboral: na actualidade analizamos a exposición con determinacións ambientais no lugar de traballo (avaliación externa) e con análise de biomarcadores de exposición interna (ácido t, t-mucónico e ácido S-fenilmercaptúrico en ouriños), o resultado da cal tan só nos indica se o paciente está ou non exposto, non sendo útil para o diagnóstico da enfermidade. Usando as novas tecnoloxías, en concreto a transcriptómica, identificáronse recentemente dúas sinaturas proteicas de exposición a benceno; isto indica con absoluta certeza que os traballadores con ese perfil van desenvolver os efectos tóxicos do benceno a menos que se elimine o factor etiolóxico de risco (niveis elevados de benceno en aire ambiente laboral, exposición a tabaco, etc). A súa importancia radica en que detecta a posible enfermidade de forma precoz, cando existe capacidade de revertela. Todo isto fai que o concepto de exposome vaia cambiar nos próximos anos a práctica da medicina en xeral e de forma concreta a da hixiene industrial, pasando dunha medicina preventiva e poboacional a unha medicina preditiva e individualizada.

 


Angél Tomás Camacho García

- Médico especialista en Análises Clínicas, PhD

- Director Médico do Laboratorio Lema-Bandín

- Fellow of the American College of Medical Toxicology

- Coordinador nacional da Área de Toxicoloxía Clínica en Aetox

 

Contacto:

atcamacho@lemabandin.com

www.lemabandin.com

 

Carmen Rodicio Portela – Grupo Coren

Aínda que viguesa de nacemento, Carmen Rodicio Portela establécese dende moi nova en Ourense, cidade onde desenvolveu toda a súa traxectoria vital e profesional. En 1993 comeza a súa andaina no Grupo Coren, onde actualmente desempeña o cargo de xefa de prevención e medio ambiente.

Cal foi a evolución do servizo que dirixe dentro do Grupo Coren?Cando comecei, Coren era un grupo de empresas no que se compaxinaba o tema de prevención co servizo médico. Pouco a pouco foi crecendo, coñecemos os regulamentos da lei, e incorporáronse máis técnicos para aumentar tanto o servizo médico como o de prevención. Actualmente, o Grupo Coren xestiónase por un servizo de prevención mancomunado.

Que obxectivos ten unha empresa das dimensións de Coren en canto á prevención de riscos? Que ferramentas require?O obxectivo principal é a tolerancia cero cos accidentes. Aínda que non é doado cumprilo, si conseguimos baixar as estatísticas de accidentes, e reducir os riscos graves a través de campañas de formación e información. En 2005 conseguimos o índice máis baixo de accidentes laborais ata a data, e este ano foinos entregado o Premio Prever 2007, distinción de ámbito nacional e internacional, que recompensa a aquelas empresas e entidades que destacan pola súa traxectoria e bo facer no campo da Prevención dos Riscos Laborais.

En canto ás ferramentas, dámoslle moita importancia ao factor humano, e o máis efectivo para conseguir resultados é o antes e o despois. Conséguese impactar a través de vídeos, e diversos exemplos de accidentes que aconteceron, nos que se visualiza o risco dun modo práctico. Realizáronse tamén charlas no propio lugar de traballo, e cóntase coa colaboración do equipo do servizo médico.

Que estratexias levou a cabo o grupo Coren para reducir a sinestralidade? Realizáronse plans de prevención, pero en función do punto do que se fale, o Grupo Coren destaca positivamente en coordinación empresarial, e ten algún que outro punto no que se podería mellorar. Durante os primeiros anos, trátase principalmente de minimizar os riscos nas cuestións máis técnicas. Axudámonos con estratexias, audiencias e congresos, e contamos tamén co apoio doutros técnicos e de diferentes mutuas.

A prevención de riscos evolucionou moito nos últimos anos, como vai a situación actual da provincia de Ourense? Que se podería mellorar? Sempre se pode mellorar. A administración segue incidindo moito no accidente para sancionar, e eu véxoo como un erro: é preferible tratar de educar. A administración debería prestar máis apoio, xa que os servizos de prevención propios son un custo para a empresa, e poderían ser subvencionados tendo en conta as posibilidades da peme.

¿Como considera que se pode concienciar a pequena empresa da importancia da prevención? Depende da empresa e dos seus integrantes. Deberíase realizar un mapa co que poder coñecer os riscos xenéricos e particulares que pode ter cada empresa, para saber os puntos principais nos que incidir. Ademais, a administración debería axudar aos diferentes sectores, poñendo os medios necesarios para intentar favorecer o asesoramento das empresas.

Como responsable de prevención dun grupo que ten parte das súas naves no Polígono de San Cibrao, como valora o Servizo de Primeira Intervención posto en marcha pola Asociación de Empresarios? Paréceme unha iniciativa xenial, exemplar e para ser imitada, pero está pouco apoiada e respectada, e debería ter máis medios propios. Os medios de emerxencia non deberían dedicarse a outras actividades, pero poucas persoas entenden que as horas de traballo dun servizo de urxencias ou emerxencias son para estar, basicamente, en alerta. Son xente que está preparada para actuar e cando sucede algo é cando se ve a súa efectividade. É algo parecido ao que acontece co seguro do coche: a xente que opta por non o pagar é porque cre que nunca lle vai pasar nada… ata que pasa, e entón é o momento de valorar ese servizo.

Dende a Asociación de Empresarios leváronse a cabo distintas tarefas en materia de prevención, ¿que outras actividades se poderían realizar? Constituír na Asociación un servizo de prevención alleo e darlle cobertura as pemes que están alí instaladas. É dicir, buscar unha mancomunidade, na que todo o mundo poida falar no mesmo idioma.

A raíz á súa experiencia no sector, que consellos daría, dende o seu cargo, aos empresarios do Polígono? O máis importante é trasladar que a prevención non é un custo. Débese ver como algo que xa non debería nin existir, que estaría tan integrado no concepto empresarial, que ninguén puidese facer nada sen que estivese implicada a prevención. Se conseguísemos que se integrase a prevención no espírito empresarial dende a educación nos nenos, e en moitos outros puntos, remataríase o problema.

Entrevista Pilar Cancela Rodríguez – Directora xeral de Relacións Laborais

Contribuir a mellorar a realidade sociolaboral é o que máis lle gusta do seu traballo á directora xeral de Relacións Laborais, Pilar Cancela, que ocupa este cargo desde setembro de 2005. Aínda que, coma ela mesma afirma, por desgraza, os  resultados da súa labor non son inmediatos. Para esta licenciada en Dereito que de nena quería ser mestra, o peor da cultura preventiva é que a xente a relacione simplemente cun instrumento de marketing empresarial ou algo que unicamente implica custos.

 

Cal considera, dende a súa experiencia, que é a mellor forma e máis efectiva, para inculcar a cultura da prevención?

A prevención de riscos laborais ten que ser unha actuación conxunta de todos os axentes implicados: traballadores e traballadoras, empresariado e a propia administración. Desde fai varios anos vimos traballando desde a Consellería en crear esa cultura preventiva na sociedade, e esto podémolo facer desde distintos ámbitos: en primeiro lugar, e como sinalaba antes, desde os propios axentes implicados, constituíndose en canles de transmisión para os seus asociados e consensuando as políticas a levar a cabo neste eido; por outra banda, parécemos moi importante implantar esa cultura preventiva desde moi pequenos, e así, desde fai dous anos comezamos a traballar en actuacións dirixidas cara aos alumnos de educación primaria e secundaria e os alumnos de formación profesional con tres programas claves: a Escola de Prevención de Riscos Laborais, a campaña “MOITOLLO” e a campaña “CONTRA MURPHY”, con este obxectivo primordial de crear cultura preventiva

 

 

Desde a Consellería percíbese que cambiou esta cultura nos últimos anos? En qué aspectos?

Evidentemente todas estas actuacións non dan os seus froitos inmediatamente, se non que se trata de un traballo continuado; sen embargo, empézase a ver como a prevención de riscos laborais está a ser unha preocupación importante no conxunto da sociedade , e a seguridade e saúde laboral estase a percibir como crucial na procura dun emprego de calidade. Como xa é coñecido, este goberno tivo como un dos seus obxectivo claves a apertura dun proceso de diálogo social continuado, neste proceso que rematou coa sinatura dos acordos baixo a denominación de “Novo Marco de Relacións Laborais en Galicia. Acordo polo Emprego”, debemos destacar que os dous primeiros acordos que se acadaron foron os relativos á prevención de riscos laborais: a creación do Instituto Galego de Seguridade e Saúde Laboral e o Plan Estratéxico de Prevención de Riscos Laborais 2006-2010.

 

 

De que xeito concreto estase a desenvolver o Plan Estratéxico 2006-2010 desde a Consellería?

Este plan estratéxico contempla oito obxectivos prioritarios e máis de cen programas concretos de actuación que se están a desenvolver en colaboración cos axentes sociais e o Instituto Galego de Seguridade e Saúde Laboral, así como coa implicación do resto das consellerías de carácter sectorial implicadas como é a Consellería de Innovación e Industria e a Consellería de Sanidade.

 

 

Que supón para o día a día das PEMES a posta en marcha do Issga e para que poden acudir a el?

O ISSGA créase coa intención de constituírse como o órgano técnico da Administración autonómica que leve a cabo todas as políticas de prevención dun xeito coordinado e consensuado; así na súa Comisión de Goberno, ademais de representantes da administración, forman parte desta a Confederación de Empresarios de Galicia e os tres sindicatos máis representativos en Galicia. As actuacións que desenvolva o ISSGA, deben supor un acercamento da prevención á empresa cunha especial incidencia nas PEMES, como se recolle no Plan Estratéxico de Prevención de Riscos Laborais. As PEMES, deben de percibir o ISSGA como un instrumento facilitador, para o cumprimento das súas obrigas no eido da prevención, e como un órgano da administración ao seu servizo.

 

 

Que é o máis satisfactorio no día a día dun cargo do que dependen estas responsabilidades?

Pois, existen moitas situacións satisfactorias: cando percibimos que a xente lle dá importancia a este tema, cando as empresas son conscientes da necesidade de implantar medidas preventivas, incluso máis alá das obrigas establecidas por lei, e, desde logo cando a estatística da sinistralidade laboral vaise reducindo mes a mes e observamos que os esforzo feitos por todos comezan a dar os seus froitos.

 

 

Desde o seu punto de vista ¿qué obstáculos atopan as empresas e a sociedade á hora de implantar sistemas de Prevención de Riscos Laborais efectivos?

Penso que cada vez existen menos obstáculos á implantación de sistema de prevención efectivos, debemos ter en conta que para estes sistemas sexan efectivos debe darse a total implicación dos empresarios e dos traballadores, cada un no seu ámbito de responsabilidade, e creo sinceramente, que cada día esta implicación está a darse con máis forza o que facilita a implantación e desenvolvemento de sistemas de prevención eficaces.

 

 

 

Como vai o futuro da Prevención de Riscos en xeral, e en particular en Galicia?

A Prevención de Riscos Laborais de converterse nunha ferramenta fundamental de cara aos traballadores; nestes momentos que estamos a pasar por unha situación económica complexa, pensamos desde a Consellería de Traballo que a prevención de riscos laborais debe ser un dos eixes que deben potenciarse para crear, como xa dicía con anterioridade un emprego de calidade. Desde a Administración autonómica estamos a traballar xunto cos axentes sociais neste camiño, e estou segura de que esta colaboración está a redundar en beneficio dos traballadores e traballadoras de Galicia.

 

 

Aproveitando esta entrevista, qué mensaxe lle enviaría aos empresarios do Polígono Industrial de San Cibrao das Viñas?

Ben creo que ao longo da entrevista queda ben claro a importancia da prevención e das actuacións neste campo, así como a importancia que os empresarios teñen en todo este proceso, polo tanto, gustaríame transmitir que a Consellería de Traballo está a desenvolver todas estas actuacións cunha única finalidade que é a de eliminar os riscos do traballo. Estamos seguros que isto redundará en beneficio dos traballadores e traballadoras, pero tamén das empresas, por iso gustaríame a total dispoñibilidade, da Consellería de Traballo as necesidades dos empresarios e empresarias.

 

En todo caso, este Polígono Industrial vén facendo moi ben os deberes nesta materia nos últimos anos, polo tanto, diríalles que sigan nese mesmo camiño.

 

Celso Rodríguez Movilla – Responsable de mantemento, prevención de riscos laborais e Medioambiente en T-solar.

Cales son os principais riscos laborais dunha actividade como a que desenvolve T-Solar? 
O principal risco é o corte con cristal puro, sobre todo debido ao gran tamaño do cristal que o fai máis difícil de manexar.

Como leva a cabo a xestión da prevención nunha fábrica con este nº de traballadores e esta actividade? Que iniciativas ou campañas hai implantadas e como funcionan en liñas xerais?
T-solar na súa política de sistema integrado ten como principal obxectivo a integración da seguridade e saúde laboral.
A xestión da prevención leva a cabo mediante un equipo interno de técnicos en prevención de riscos laborais e un (SPA) Servizo de prevención alleo.
Con todo isto non sería efectivo sen a involucración de todos os traballadores no obxectivo común que é a prevención de riscos laborais.
Para conseguir a involucración dos empregados T-solar deseñou:
Un plan de concienciación do empregado desde o momento da súa contratación, mediante a transmisión dos valores e cultura de T-solar
que ten a prevención de riscos laborais como obxectivo fundamental no desenvolvemento do seu traballo. Este proceso de concienciación involucra a todos os traballadores desde a dirección xeral ata calquera posto na empresa.
T-solar deseñou un plan de prevención que cumpre co esixido pola lexislación vixente en aspectos talles como a formación.
T-solar dá unha especial importancia aos aspectos formativos; todos os traballadores ademais da formación reflectida na Lei 31/1995 reciben formación adicional específica para o seu posto de traballo, aproximadamente 16 horas anuais de formación que son impartidas en horario laboral. Neste último trimestre podiamos destacar a formación In-itinere ou primeiros Auxilios.
A empresa dispón dunha avaliación exhaustiva, que se foi desenvolvendo e actualizando periodicamente como consecuencia das necesidades da empresa. Dentro desta avaliación podemos destacar as medicións hixiénicas en materia de iluminación, ruído e axentes químicos.
A empresa dispón dun Plan de Autoprotección moi completo no cal colaboran a maior parte dos traballadores distribuídos en equipos (Equipo de intervención, Equipos de Evacuación e Equipos de primeiros Auxilios); todos os traballadores que constan neste plan como compoñentes dun equipo están formados na materia correspondente para a correcta execución das súas funcións.

Como responsable de prevención, cre que os traballadores interiorizan sen maior problema as indicacións respecto diso ou llas toman como obrigacións insalvables? Poderíase dicir que existe xa unha cultura preventiva implantada na empresa?
A maioría dos traballadores interiorizan sen maior problema as indicacións en materia de seguridade, posto que o esforzo en implantar unha cultura da prevención fíxose desde o comezo da actividade empresarial e isto facilitou a concienciación de todos os empregados.
Logo de case dous anos poderiamos dicir que o grao de implicación alcanzou unha madurez suficiente como para dicir que existe unha cultura preventiva.

Cales son, ao seu modo de ver, as medidas máis acertadas que a administración levou a cabo para concienciar sobre a importancia da prevención nas empresas? (creación do Issga, Plan Estratéxico 2006-2010…)
Unha medida que cremos importante para a concienciación da prevención de riscos laborais ,é a formación desde a escola e que vemos de bo grado que desde o ISSGA haxa iniciativas que levan a prevención de riscos a todos os ámbitos da vida tanto laboral como persoal.

Como empresa integrante dun polígono da magnitude do de San Cibrao, cre que as actividades realizadas en materia de prevención pola Asociación de empresarios desta zona industrial son apropiadas e cobren as necesidades das empresas en canto a formación e información? (Boletín Infopolígono, cursos monográficos, plan de urxencias, simulacros?)
No noso caso facemos uso de todas as iniciativas que teñen a Asociación de Empresarios, por exemplo a oferta formativa, que a incluímos no noso plan de formación interno .Este ano participaron na de primeiros Auxilios e prevención de incendios, que foi avaliada polos nosos operarios, como moi útil.

Bota en falta algunha acción que complemente as que a Asociación levou a cabo nos últimos anos? 
Cremos que sería necesario seguir traballando na concienciación en materia de prevención desde a dirección das empresas, que é o primeiro punto de transmisión da cultura de prevención.

Adela Quinzá-Torroja García – Directora do ISSGA

Como directora do ISSGA, ¿en que punto cre que están as empresas con respecto a Riscos Laborais? ¿Pensa que se cumpren as medidas establecidas?

A misión do ISSGA é promover mediante as súas actuacións a redución dos  accidentes e das enfermidades que teñan a súa causa ou estean relacionados co traballo, polo tanto, como directora deste organismo, non debo nunca ser triunfalista, porque son consciente do moito que queda por facer respecto a unha eficaz integración da prevención no día a día nos centros de traballo.

É unha realidade e, así debo recoñecelo, que son moitas as empresas que cumpren as súas obrigas preventivas e que a preocupación e a sensibilidade neste eido ten unha tendencia crecente e sen retorno.

Nos programas que se desenvolven polo ISSGA pode observarse a evolución favorable de moitas empresas, non só nos seus índices de sinistralidade, senón tamén no cumprimento das obrigas preventivas.

Nesta tendencia positiva son fundamentais a representación de empresarios e dos traballadores, e o necesario  asesoramento e o control da administración pública. Aínda que pareza unha frase xa moi manida, é absolutamente certo que a seguridade e a saúde no traballo é cousa de todos e precisa dunha actuación conxunta e permanente.

¿Que actitude teñen as empresas ante o ISSGA? ¿Acoden ao Instituto para solucionar problemas relacionados coa seguridade?

O primeiro que hai que lembrar é que as empresas galegas, a través da Confederación de Empresarios de Galicia, teñen presenza no ISSGA, en concreto na súa Comisión de Goberno, á que corresponde aprobar o plan xeral anual de actuacións do Instituto.

Non son poucas as empresas ou as entidades coas que teñen concertado algúns aspectos da xestión da prevención que acoden ao ISSGA a asesorarse tecnicamente, pero, sobre todo, son os técnicos do organismo os que visitan os centros de traballo das empresas de Galicia no desenvolvemento dos programas de asesoramento técnico e de control. Ademais son moitos os empresarios e os técnicos das empresas ou entidades de prevención que asisten ás xornadas técnicas e ás actividades formativas impartidas nos centros provinciais do ISSGA.

Por outra banda chegamos ás empresas con campañas informativas, que principalmente diriximos a sectores ou a actividades de risco que buscan asesoramento, por exemplo, sobre modificacións normativas que sexan de interese, propostas de medidas correctoras, etc.

Unha vez rematado o Plan Estratéxico de Riscos Laborais en Galicia 2006-2010, ¿Cal foi o balance do mesmo?

Moi positivo. Tanto os medios humanos e materias que a administración galega dedica a accións de información, formación, asesoramento técnico, supervisión e control son máis e están mellor dotados e, sobre todo, porque no ano 2009 e 2010, fomos capaces de dar cumprimento ao 96% das actuacións técnicas previstas na estratexia, que na súa meirande parte correspondían ao ISSGA.

Ademais, os informes de execución desa estratexia e da xestión do ISSGA foron a base para a diagnose e a formulación dos obxectivos que se contemplan na vixente Estratexia de PRL Galicia 2011-2014, que é un dos acordos no marco do Dialogo social do Goberno galego

¿Que é o que mais a satisface no día a día ocupando un cargo de tanta responsabilidade?

A confianza que en min depositou a conselleira de Traballo e Benestar e o seu impulso continuado no proxecto ISSGA, e tamén dos axentes sociais presentes no ISSGA, a CEG e os tres sindicatos mas representativos a nivel autonómico, e por descontado o equipo humano do organismo.

Como gran acordo social neste ámbito, sen dúbida, a nova Estratexia galega de prevención de riscos laborais que se inicia este ano e vai ata o 2014, e que se executará principalmente a través dos plans anuais do ISSGA.

¿Pensa que, a día de hoxe, a xente esta concienciada da seguridade no seu posto de traballo? ¿Existe unha cultura preventiva entre as empresas e traballadores?

Ese é o gran reto, de feito, todas as últimas reformas normativas adóptanse porque está probado que existe unha gran porcentaxe de cumprimento formal, sobre o papel, pero unha escasa integración e pouca cultura preventiva en todos os implicados no mundo do traballo.

Pero cada vez é maior, e entre todos debemos introducir e consolidar o valor da prevención no traballo.

¿Que opina sobre as actividades que a Asociación de Empresarios Polígono San Cibrao leva a cabo para concienciar as empresas en temas de seguridade no traballo? ¿Considera a actividade desta entidade un camiño firme para acadar unha cultura preventiva no entorno industrial mais importante de Ourense?

Sen dúbida algunha o feito polas asociacións empresarias neste ámbito é fundamental. Como dicía ao principio desta entrevista, na tendencia positiva de redución da sinistralidade e de adopción de medidas preventivas nos centros de traballo, son protagonistas principais as asociacións de empresarios, que asumen como propio o pulo e o constante recordo aos seus asociados da obriga legal e social de xestionar      a prevención de riscos laborais.

Aproveitando o seu tempo con nos, ¿Qué mensaxe lle enviaría os empresarios deste Polígono?

Que nun Polígono da importancia de San Cibrao a seguridade ten que ser unha constante. Que, sen dúbida, a non prevención e máis custosa, e que aínda en tempos de crise a prevención fronte aos riscos laborais é rendible. E, por suposto, a disposición do ISSGA para traballar a prol de toda mellora no eido da seguridade e saúde laboral.

José Manuel González Tizón – Director de RRHH de Faurecia

O ourensán José Manuel González Tizón é director de RRHH de Faurecia, empresa á que chegou aos 33 anos, hai agora dúas décadas. Ademais, Tizón colabora dende hai anos coa Confederación Empresarial de Ourense en labores formativos e como asesor externo en materia de prevención.

En que ano se comeza a falar de prevención e se integra definitivamente no sistema de xestión da súa empresa? Que medidas se levaron a cabo?Dende 1988 existe en Faurecia un cadro de seguridade e hixiene que se foi aplicando con diferentes modificacións e melloras. A estreita relación que mantemos con Citroën fixo que se leve esta evolución de forma exhaustiva. En1995, coa aprobación da Lei, comézanse a aplicar as técnicas de seguridade, pero o labor iníciase en 1988 facendo as fichas dos diferentes postos de traballo. No 97 realízanse diferentes procedementos de seguridade ata que en 2000 se leva a cabo a certificación das máquinas, tarefa na que Faurecia foi pioneira. Dende entón, a tarefa máis importante foi fomentar a cultura preventiva entre os traballadores.

Que inquietudes ou motivacións lle levaron a asumir este posto?Sempre tiven ilusión pola prevención como parte dos departamentos antigamente chamados “de persoal”, nos que traballei, e gozo moito co que fago. O campo da seguridade é algo extremadamente importante, xa que a calidade do traballo realizado depende integramente de diferentes factores, como o estrés, a luz, a temperatura…

Que destacaría das actividades que se realizan na CEO para promover a prevención de riscos laborais? En que se debería traballar nun futuro inmediato?Na CEO déronse sempre pasos de xigante en materia de prevención. Recentemente, hai que destacar a exposición de EPI’s que levaron a cabo debido á súa importancia, o impacto que produciu e a aceptación que tivo. No futuro, hai que seguir traballando para atallar a “incultura preventiva” que aínda sofren nas empresas os que se incorporan ao traballo, promovendo para iso que a cultura preventiva se implante nos centros de ensino.

Cal é a situación actual da prevención na provincia? A prevención foi sempre un tema imposto ao empresario, algo que protexe pero é incómodo. Os empresarios están conformes, pero interprétano como algo máis que deben facer, xa que a Lei está aí e hai que cumprila.

Como considera que se podería actuar na PEME para que adopte as medidas necesarias en prevención de riscos? O principal é non atacar as empresas con sancións e si ofrecerlles ensino e formación. É dicir, hai que reeducar o empresario, non sancionalo. Unha empresa debe ser segura, e o traballador debe cumprir para preocuparse pola súa seguridade e a da empresa.

Que condicións básicas debe cumprir un polígono industrial en materia de prevención de riscos laborais? Debe cumprir unhas condicións mínimas de hixiene, e estar prevido en caso de situación de incendio. En concreto, o de San Cibrao, non é altamente contaminante, e estase a traballar na mellora dos medios preventivos.

Como valora o servizo de primeira intervención posto en marcha pola Asociación de Empresarios deste polígono? Dende a súa posta en marcha foron moitísimos os progresos, e aínda que os medios humanos e materiais sempre son mellorables, avanzaríase moito coa comarcalización do servizo e instalacións propias. Cando arde unha empresa pérdense moitas máis cousas que unha simple nave industrial.

Que consellos exporía, dende o seu cargo, aos empresarios do Polígono? Que se tomen en serio a prevención, xa que ten que ver coas persoas, e o capital humano é o máis importante que teñen as empresas. Os empregados que se senten seguros, están máis motivados e satisfeitos no seu posto, polo que traballarán mellor.